- Nereye verilir
- Aile mahkemesi
- Süre
- Kanunda dava açma süresi yok; yeni olguların değişikliği zorunlu kılması gerekir
Velayetin değiştirilmesi dava dilekçesi, boşanma kararıyla bir ebeveyne bırakılan velayetin, sonradan ortaya çıkan yeni olgular nedeniyle diğer ebeveyne verilmesini istemek için aile mahkemesine verilir. Ana veya babanın başkasıyla evlenmesi, başka bir yere gitmesi veya ölmesi gibi yeni olgular zorunlu kılıyorsa hâkim, ana ve babadan birinin istemi üzerine ya da kendiliğinden gerekli önlemleri alır (Türk Medeni Kanunu, TMK m.183). Mahkeme her durumda çocuğun yararını esas alır.
Hangi durumlarda istenir?
Velayetin değiştirilmesi talebinde sık ileri sürülen durumlar şunlardır:
- Velayet sahibinin çocuğun bakım ve eğitimiyle yeterince ilgilenmemesi veya çocuğu sürekli olarak başka birinin bakımına bırakması
- Çocuğun sağlığını, eğitimini veya güvenliğini tehlikeye düşüren bir yaşam düzeni
- Kişisel ilişkinin sürekli olarak engellenmesi
- Velayet sahibinin başka bir yere taşınması ve bunun çocuğun düzenini önemli ölçüde etkilemesi
Kişisel ilişki konusunda kanunda ayrıca bir hüküm vardır: mahkeme, boşanma kararında, kişisel ilişki düzenlemesinin gereklerinin yerine getirilmemesi hâlinde çocuğun menfaatine aykırı olmamak kaydıyla velayetin değiştirilebileceğini ihtar eder (TMK m.182).
Nereye verilir?
Velayete ilişkin davalara aile mahkemesi bakar (4787 sayılı Kanun m.4). Velayetin bir eşten alınarak diğerine verilmesi kanunda çekişmesiz yargı işleri arasında sayılmıştır (HMK m.382). Çekişmesiz yargı işlerinde, kanunda aksine hüküm bulunmadıkça talepte bulunanın veya ilgililerden birinin oturduğu yer mahkemesi yetkilidir (HMK m.384). Uygulamada dilekçede diğer ebeveyn davalı olarak gösterilir.
Süre
Kanunda bir dava açma süresi yoktur. Ancak değişikliğin dayanağı, boşanma kararından sonra ortaya çıkan ve değişikliği zorunlu kılan yeni olgulardır (TMK m.183). Bu nedenle olayların tarihleri dilekçede açıkça gösterilmelidir.
Harç ve masraf
Dava açılırken harç ile tebligat, sosyal inceleme gibi işlemler için gider avansı ödenir. Tutarlar her yıl güncellendiği için burada rakam verilmemiştir; dava açılırken adliyedeki ön bürodan öğrenilebilir.
Ekler
- Velayeti düzenleyen kararın kesinleşme şerhli örneği
- Nüfus kayıt örneği
- Okul, sağlık ve benzeri kayıtlar
- Kişisel ilişkinin engellendiğine dair tutanaklar ve yazışmalar
- Tanık listesi
- Vekil ile takip ediliyorsa vekâletname
Dilekçe metni
Köşeli parantez içindeki yerleri kendi bilgilerinizle doldurun, size uymayan seçenekleri silin.
[ŞEHİR] NÖBETÇİ AİLE MAHKEMESİ HAKİMLİĞİNE
DAVACI: [Ad Soyad] (T.C. Kimlik No: [...........])
Adres: [Açık adres]
DAVALI: [Ad Soyad] (T.C. Kimlik No: [...........])
Adres: [Açık adres]
KONU: Müşterek çocuk [Ad Soyad]'ın velayetinin davalıdan alınarak davacıya verilmesi talebidir.
AÇIKLAMALAR:
1. Davalı ile [Mahkeme adı]'nin [GG.AA.YYYY] tarihli, [20XX/.....] Esas ve [20XX/.....] Karar sayılı kararıyla boşandık. Karar [GG.AA.YYYY] tarihinde kesinleşmiştir. Bu kararla müşterek çocuk [Ad Soyad (doğum tarihi)]'ın velayeti davalıya verilmiş, benimle çocuk arasında kişisel ilişki düzenlenmiştir.
2. Boşanmadan sonra koşullar değişmiştir: [Yeni olguları tarih vererek yazınız. Örneğin: davalının [GG.AA.YYYY] tarihinde başka bir ile taşınması ve çocuğun bakımını başka bir kişiye bırakması; çocuğun okul devamsızlığının artması; kişisel ilişki günlerinde çocuğun tarafıma [..] kez teslim edilmemesi.] (Delil: [okul kayıtları / icra tutanakları / tanık])
3. [Diğer olaylar, her biri ayrı numarayla.] (Delil: [.....])
4. Çocuk [..] yaşındadır. [Benimle yaşamak istediğini çeşitli vesilelerle dile getirmektedir.] İdrak çağında ise mahkemece dinlenmesini talep ediyorum.
5. [Meslek] olarak çalışmaktayım ve [adres]'te çocuğun kalabileceği uygun bir konutta yaşıyorum. Çocuğun sağlık, eğitim ve ahlaki gelişimi bakımından yararı, velayetin bana verilmesini gerektirmektedir.
HUKUKİ SEBEPLER:
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.182, m.183; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ve ilgili mevzuat.
DELİLLER:
[Mahkeme adı]'nin [20XX/.....] Esas sayılı boşanma dosyası, nüfus kayıtları, okul ve sağlık kayıtları, [kişisel ilişkiye ilişkin icra tutanakları], mesaj kayıtları, sosyal inceleme raporu, çocuğun dinlenmesi, tanık ve her türlü yasal delil.
SONUÇ VE İSTEM:
Yukarıda açıklanan nedenlerle; müşterek çocuk [Ad Soyad]'ın velayetinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, davalı ile çocuk arasında uygun bir kişisel ilişki kurulmasına, [davalının çocuk için aylık [.....] TL iştirak nafakası ödemesine,] yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederim.
[GG.AA.YYYY]
Davacı
[Ad Soyad]
[İmza]
EKLER:
1. Kesinleşme şerhli boşanma kararı örneği
2. Delil belgeleri ([okul kayıtları, sağlık raporları, tutanaklar])
3. Tanık listesi
Bu metin örnektir. Somut olaya göre uyarlanmalıdır; süre, görevli ve yetkili mahkeme ile talepler her dosyada ayrıca kontrol edilmelidir. Sayfadaki bilgiler genel niteliktedir ve hukuki görüş yerine geçmez.
Doldururken dikkat edilecekler
- Boşanma kararından sonra ortaya çıkan yeni olguları tarih vererek yazın. Boşanma davasında zaten bilinen ve değerlendirilen olaylar tek başına yeni olgu sayılmayabilir.
- Her olayın delilini yanına ekleyin: okul devamsızlık kayıtları, sağlık raporları, kişisel ilişkinin engellendiğini gösteren icra tutanakları, mesajlar, tanıklar.
- Yalnızca velayet sahibinin yeniden evlenmesi, velayetin değiştirilmesi için tek başına yeterli kabul edilmez; bu durumun çocuğu nasıl etkilediği anlatılmalıdır.
- Kendi yaşam koşullarınızı (konut, çalışma düzeni, çocuğa ayırabileceğiniz zaman, okul imkânı) somut olarak anlatın.
- Velayet size verilirse diğer ebeveynle kişisel ilişki ve iştirak nafakası konusunda da talepte bulunun.
- Çocuğu tartışmanın içine çekmeyin; idrak çağındaki çocuğun mahkemece dinlenmesini istemek yeterlidir.