- Nereye verilir
- Cumhuriyet Başsavcılığı (kolluk makamlarına da yapılabilir)
- Süre
- Şikâyete bağlı suçlarda 6 ay (TCK m.73); diğer suçlarda şikâyet süresi yok, zamanaşımı vardır
Savcılığa şikâyet dilekçesi, bir suçun işlendiğini düşünen kişinin olayı Cumhuriyet Başsavcılığına bildirdiği ve soruşturma yapılmasını istediği dilekçedir. İhbar veya şikâyet Cumhuriyet Başsavcılığına ya da kolluk makamlarına yapılabilir; yazılı verilebileceği gibi tutanağa geçirilmek üzere sözlü de yapılabilir (Ceza Muhakemesi Kanunu, CMK m.158). Savcı, suç işlendiği izlenimini veren bir hâli öğrenir öğrenmez işin gerçeğini araştırmaya başlar (CMK m.160).
Şikâyet ile suç duyurusu (ihbar) arasındaki fark
Suçtan zarar gören kişinin başvurusuna şikâyet, suçtan doğrudan zarar görmeyen kişinin bildirimine ihbar denir. Dilekçe kalıbı iki durumda da benzerdir. Şikâyete bağlı suçlarda soruşturma için mağdurun şikâyeti gerekir; bu suçlarda süre ve vazgeçme kuralları ayrıca uygulanır (TCK m.73).
Nereye verilir?
Dilekçe, olayın yaşandığı yerdeki Cumhuriyet Başsavcılığına verilir; kolluk makamlarına (polis, jandarma) da başvurulabilir. Valilik, kaymakamlık veya mahkemeye yapılan şikâyet ilgili Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilir. Bir kamu görevinin yürütülmesiyle bağlantılı işlenen suçlarda ilgili kurum idaresine yapılan şikâyet de gecikmeksizin Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilir (CMK m.158).
Süre
Şikâyete bağlı suçlarda şikâyet hakkı olan kişi, fiili ve failin kim olduğunu öğrendiği günden başlayarak altı ay içinde şikâyette bulunmazsa soruşturma ve kovuşturma yapılamaz; hakaret suçunda ayrıca fiilin işlendiği tarihten itibaren iki yıllık üst sınır bulunur (TCK m.73). Şikâyete bağlı olmayan suçlarda bu şikâyet süresi aranmaz; suçun zamanaşımı süresi ise ayrıca geçerlidir. Hangi suçun şikâyete bağlı olduğu ilgili kanun maddesinde gösterilir.
Soruşturmadan sonra ne olur?
Soruşturma sonunda savcı, kamu davası açılması için yeterli şüphe oluşturacak delil elde edilemezse kovuşturmaya yer olmadığına karar verir; bu karar suçtan zarar görene bildirilir (CMK m.172). Zarar gören, tebliğden itibaren iki hafta içinde sulh ceza hâkimliğine itiraz edebilir (CMK m.173). Fiilin suç oluşturmadığı açıkça anlaşılıyorsa veya şikâyet soyut ve genel nitelikteyse soruşturma yapılmasına yer olmadığına karar verilebilir; bu karara da CMK m.173’teki usule göre itiraz edilir (CMK m.158/6).
Harç ve masraf
Şikâyet dilekçesi verilirken harç ödenmez. Noter, bilirkişi veya sağlık raporu gibi işlemlerde ayrıca masraf doğabilir; tutarlar ilgili kurumdan öğrenilebilir.
Ekler
- Kimlik kartı fotokopisi
- Delil niteliğindeki belgeler (mesaj dökümleri, fotoğraflar, sağlık raporu, banka dekontu)
- Tanık adları ve adresleri
- Vekil ile takip ediliyorsa vekâletname
Dilekçe metni
Köşeli parantez içindeki yerleri kendi bilgilerinizle doldurun, size uymayan seçenekleri silin.
[ŞEHİR] CUMHURİYET BAŞSAVCILIĞINA
ŞİKÂYETÇİ: [Ad Soyad] (T.C. Kimlik No: [...........])
Adres: [Açık adres] · Telefon: [...........]
ŞÜPHELİ: [Ad Soyad] (biliniyorsa T.C. Kimlik No ve adres; bilinmiyorsa "tespit edilecek kişi/kişiler")
SUÇ: [Suçun kısa adı veya "tespit edilecek suç"]
SUÇ TARİHİ: [GG.AA.YYYY]
KONU: Şüpheli hakkında soruşturma yapılması ve kamu davası açılması talebidir.
AÇIKLAMALAR:
1. [GG.AA.YYYY] tarihinde, saat [..:..] sıralarında, [olayın geçtiği yer]'de şüpheli [Ad Soyad] tarafından [olay ayrıntılı, tarih ve sıra düzeniyle anlatılır].
2. [Olayın devamı, varsa zarar: örneğin [.....] TL değerindeki eşyanın alınması, yaralanma, mesajla tehdit.] (Delil: [belge / rapor / kayıt / tanık])
3. Olayı fiil ve faille birlikte [GG.AA.YYYY] tarihinde öğrendim. Şikâyet süresi içindeyim.
4. [Olayın tanıkları: Ad Soyad, adres. Kamera kaydı: [yer]. Mesaj yazışmaları ekte sunulmuştur.]
5. Şüpheliden şikâyetçiyim; soruşturma yapılarak şüphelinin cezalandırılması ve [zararımın karşılanması için] kamu davası açılması gerekmektedir.
HUKUKİ SEBEPLER:
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.158, m.160 ve ilgili mevzuat.
DELİLLER:
[Mesaj ve yazışma dökümleri, fotoğraflar, sağlık raporu, kamera kayıtları, banka dekontları], tanık beyanları, bilirkişi incelemesi ve her türlü yasal delil.
SONUÇ VE İSTEM:
Yukarıda açıklanan nedenlerle; şüpheli hakkında gerekli soruşturmanın yapılmasını, delillerin toplanmasını ve kamu davası açılmasını saygıyla arz ve talep ederim. [Soruşturma sonucunun tarafıma bildirilmesini de talep ederim.]
[GG.AA.YYYY]
Şikâyetçi
[Ad Soyad]
[İmza]
EKLER:
1. Kimlik kartı fotokopisi
2. [Delil belgeleri: mesaj dökümleri, fotoğraflar, raporlar]
3. Tanık listesi
Bu metin örnektir. Somut olaya göre uyarlanmalıdır; süre, görevli ve yetkili mahkeme ile talepler her dosyada ayrıca kontrol edilmelidir. Sayfadaki bilgiler genel niteliktedir ve hukuki görüş yerine geçmez.
Doldururken dikkat edilecekler
- Olayı tarih, yer ve kişi vererek anlatın; soyut ve genel şikâyetler incelenmeden takipsizlik kararıyla sonuçlanabilir (CMK m.158/6).
- Suçun şikâyete bağlı olup olmadığını kontrol edin. Şikâyete bağlı suçlarda şikâyet hakkı olan kişi fiili ve faili öğrendiği günden başlayarak altı ay içinde başvurmazsa soruşturma yapılamaz (TCK m.73).
- Şikâyet edilen kişinin kimliğini ve adresini biliyorsanız yazın; bilmiyorsanız 'tespit edilecek kişi/kişiler' diyebilirsiniz.
- Delilleri ayrı ayrı sıralayın: belge, fotoğraf, mesaj, kamera kaydı, sağlık raporu, tanık adı ve adresi. Mümkünse örneklerini ekleyin.
- Bu bir suç duyurusudur; suçun hukuki nitelendirmesini yapmak savcılığın görevidir. Madde numarası yazmak zorunlu değildir, yazılacaksa doğruluğu kontrol edilmelidir.
- Kovuşturmaya yer olmadığı kararı kendisine tebliğ edilen suçtan zarar gören, tebliğden itibaren iki hafta içinde itiraz edebilir (CMK m.173).